الملا فتح الله الكاشاني
16
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
اشجار و غير آن فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ در مدت شش روز كه آن يكشنبه بود تا يوم شنبه وَ ما مَسَّنا و نرسيد ما را از آفرينش مِنْ لُغُوبٍ هيچ رنجى و ماندگى تا بسبب آن استراحت كنيم و در روايت آمده كه رنك و روى حضرت رسالت بعد از استماع اين قول از يهود سرخ گشته حق تعالى در عقب آن فرمود كه . فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ پس شكيبائى كن بر آنچه ميگويند يهودان از كذب و بهتان چه كسى كه بر خلق عالم قادر باشد بدون ماندگى البته قادر خواهد بود بر انتقام كشيدن از يهودان در دنيا و در عقبا وَ سَبِّحْ و تنزيه نماى و اكثر مفسران سبح را بمعنى صلّ تفسير كردهاند يعنى بمعنى نماز گذار بِحَمْدِ رَبِّكَ در حالتى كه آن مقترن باشد بستايش پروردگار تو بر آنچه بر تو انعام فرموده يعنى بايد كه نماز تو مشتمل باشد بر حمد حق قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ پيش از بر آمدن آفتاب كه محل نماز بامداد است وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ پيش از فرو شدن آفتاب كه وقت ظهرين است . وَ مِنَ اللَّيْلِ و بعضى از شب فَسَبِّحْهُ پس تسبيح كن او را كه محل نماز شام و خفتن است و نزد بعضى مراد نماز تهجد است وَ أَدْبارَ السُّجُودِ و ديگر تسبيح كن او را در اعقاب سجدها و از امير المؤمنين عليه السّلام منقولست كه مراد از ادبار السجود دو ركعت نماز است بعد از مغرب همچنانكه مراد بادبار النجوم دو ركعة نماز صبح است و اين قول از امام حسن بن على عليه السّلام و حسن بصرى و از شعبى نيز روايتست و در آثار آمده كه هر كه دو ركعت نماز بگذارد بعد از شام پيش از آنكه سخن كند در ركعت اول الحمد و قل يا ايها الكافرون بخواند و در دوم الحمد و قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جاى او را در عليين بنويسند و از ابن عباس و مجاهد نقل است كه مراد تعقيب نماز يوميه است . وَ اسْتَمِعْ ظاهر خطاب به حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله و سلّم و مراد امتند يعنى بشنو آنچيزى را كه خبر مىدهم ترا از احوال روز قيامت يَوْمَ يُنادِ الْمُنادِ روزى كه ندا كند ندا كننده يعنى اسرافيل مِنْ مَكانٍ قَرِيبٍ از جائى كه نزديكست به آسمان يعنى مراد صخرهء بيت المقدس است كه به دوازده ميل يا هيجده ميل به آسمان نزديكتر است پس آواز اسرافيل بر بالاى آن بهمهء اقطار زمين خواهد رسيد و در خبر است كه اسرافيل بر بالاى آن صخره انگشت در گوش كند و گويد كه اى استخوان هاى پوسيده شده و اى پيوندهاى از هم گسسته و اى گوشتهاى ريزنده و اى موىهاى پراكنده گشته خداى بشما امر مىكند كه جمع شويد براى قضا و جزا . يَوْمَ يَسْمَعُونَ الصَّيْحَةَ بدل يَوْمَ يُنادِ